Rente

Rente of interest is een vergoeding voor het lenen van geld bij een bank of andere financiële instelling. Als je leent, krijg je een bepaald bedrag van die instelling. Dat bedrag betaal je over een periode terug; iedere maand betaal je een klein bedrag. Uiteindelijk los je gehele lening af. Bovenop het maandelijks bedrag voor de aflossing betaal je nog eens rente (een klein bedrag voor het lenen). Die rente is weer inkomsten voor de bank of financiële instelling.

Daarnaast bestaat er ook spaarrente. Eigenlijk is dat een fout woord, omdat rente strikt genomen alleen verwijst aan het lenen van geld. Spaarrente is daarom eigen interest, maar in het dagelijks taalgebruik wordt vaak het woord "spaarrente" gebruikt. Als je een spaarrekening hebt, geef je jouw geld aan de bank. Ieder jaar geeft de bank jouw een vergoeding op jouw spaarrekening.

Hoogte van de rente

De hoogte van de rente wordt bepaald door de centrale bank. Voor Nederland en België is dat de Europese Centrale Bank, de ECB. Om te bepalen hoe hoog de rente mag zijn, kijkt de ECB naar een aantal zaken. Het belangrijkste is de inflatie, oftewel met hoeveel procent de prijzen zijn gestegen. De ECB streeft naar een inflatie van 2%. Dit doen ze om mensen aan te moedigen producten te kopen, want het wordt duurder, wat dan weer zorgt voor werkgelegenheid. Maar als de inflatie hoger is dan 2%, moet er worden ingegrepen. Een hoge inflatie zorgt er namelijk voor dat mensen minder kunnen kopen van hun salaris, hun koopkracht daalt. De ECB kan dan de inflatie omlaag krijgen door de rente te verhogen. Doordat de rente hoger wordt, wordt geld uitgeven minder aantrekkelijk ten opzichte van sparen. Dat komt omdat je meer moet betalen voor een lening, maar ook omdat je meer geld krijgt voor je spaarrekening. Hierdoor daalt de vraag naar producten en diensten, en daalt dus ook de prijs daarvoor.

Een hoge rente heeft ook nadelen. Je kan bijvoorbeeld minder lenen, dus het is veel moeilijker om een huis te kopen met een hypotheek. En als jij moeilijker kan lenen, dan kan de overheid dat ook moeilijker. De rente van de staatsobligaties stijgt namelijk ook, dus de overheid moet meer betalen om te lenen. Hierdoor kan er minder geld worden uitgegeven. Ook voor bedrijven is een hoge rente slecht. Zij kunnen minder makkelijk geld lenen voor investeringen, dat kost namelijk te veel. Daarnaast krijgen ze doordat de vraag daalt minder opdrachten. En ook hun aandelen worden minder waard. Mensen krijgen namelijk meer geld voor het minder risicovolle sparen op een spaarrekening of beleggen in staatsobligaties, dus daalt de vraag naar aandelen. Uiteindelijk kan dit leiden tot ontslagen, faillissementen, werkloosheid en een economische crisis.

De centrale bank moet dus altijd balanceren tussen enerzijds de inflatie laag houden en zorgen voor voldoende koopkracht, en anderzijds voor het stimuleren van de economie en investeringen. Dat is heel moeilijk, en daarom krijgt de centrale bank soms ook kritiek van politici. Zij worden immers bij de verkiezingen afgerekend voor de hoge inflatie of slechte economie.

De gevolgen van renteverandering in een tabel. In groen de goede gevolgen voor de economie, in rood de slechte gevolgen.

Rente	Spaarrente	Leenrente	Inflatie	Aandelenkoers	Investeringen	Staatsobligatiekoers	Staatsobligatierente (Kapitaalmarktrente)	Werkgelegenheid
Omhoog (+%)	Omhoog (+%)	Omhoog (+%)	Omlaag (-%)	Omlaag (-%)	Omlaag (-%)	Omlaag (-%)	Omhoog (+%)	Omlaag (-%)
Omlaag (-%)	Omlaag (-%)	Omlaag (-%)	Omhoog (+%)	Omhoog (+%)	Omhoog (+%)	Omhoog (+%)	Omlaag (-%)	Omhoog (+%)