Iratzeder

Iratzeder
abade	;
abade
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturak	Jean Marie Diharce
Jaiotza	Donibane Lohizune, 1920ko urtarrilaren 4a
Herrialdea	Lapurdi, Euskal Herria
Heriotza	Kanbo eta Belokeko monasterioa, 2008ko urriaren 12a (88 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzak	euskara; frantsesa
Jarduerak
Jarduerak	olerkaria eta idazlea
Jasotako sariak	ikusi Manuel Lekuona Saria (1994) ; Sarako Idazleen Biltzarreko saria (1994) ;
Kidetza	Euskaltzaindia
Izengoitia(k)	Iratzeder eta Xabier Iratzeder
Ezizena(k)	Xabier Diharce
Ideologia eta sinesmenak
Erlijioa	katolizismoa
Erlijio-ordena	Beneditar

Iratzeder, jatorrizko izen-deiturez Jean Marie Ihartza,^[1] (Donibane Lohizune, Lapurdi, 1920ko urtarrilaren 4a - Beloke, 2008ko urriaren 13a) euskal idazlea eta abadea izan zen. 1962tik aurrera, euskaltzain osoa. 1941ean fraide egin zen, eta 1972az geroztik Ahurtiko Belokeko monasterioan bizi izan zen beti, salbu eta 1987an Afrikako Dahomeyn egindako hainbat hilabeteko egonaldia.

Jean Diharce, Iratzeder izenez ezagunagoa, Ipar Euskal Herriko kultura eta literaturaren sustatzaile garrantzitsua izan zen. Bere lanetan euskal nortasuna, fedea eta tradizioa uztartu zituen, batez ere poesia eta saiakeraren bidez.

Gainera, Iratzederrek euskararen erabilera eta transmisioa indartzeko lan handia egin zuen, bereziki gazteen artean. Bere testuek eta jarduerak eragin handia izan zuten XX. mendeko euskal literaturan eta pentsamenduan.

Euskaltzain emeritua zen 2006ko uztailaren 20tik.

Lanak

Poesia

XX. mendeko poesia kaierak - Xabier Iratzeder (2000, Susa): Koldo Izagirreren edizioa
Biziaren olerkia (1983, Gero)
Fededunen arbasoa (1977, Leopoldo Zugaza)
Uhaineri nausi (1972, Ezkila)
Argiz argi (1969, Ezkila)
Euskal Herria eta Yainkoaren gizaldia (1967, Ezkila)
Amen besta (1956, Ezkila)
Ezkongai (1953, Ezkila)
Mortuan oihu (1953, Ezkila)
Aphez (1951, Ezkila)
Eguerri (1951, Ezkila)
Ezkila eta tirola (1951, Ezkila)
Pindar eta lanho (1947, Ezkila) + (2016, Begiraleak)
Jakes (1945, Baiona)
Zeru-menditik (1941-1946) (1959, Ezkila)
Zakalar (1940, Ezkila)

Antzerkia

Biziaren airaldia (2000, Gero)
Harrapallu (1956, Ezkila)
Iratzederren antzerki kaierak (2009, Hiria argitaletxea) Donibane Lohizuneko Begiraleak elkarteak prestatu edizioa.
Sei antzerkigileren kaierak (2011, Hiria argitaletxea) Donibane Lohizuneko Begiraleak elkarteak prestatu edizioa.

Kronika

Lur sainduaren hamar egunez beilari (2000, Gero)
Biziaren gudaldia (1997, Gero)
Beloke-ko abatetxearen historia. Ehun urte jainkosemen alde (1993, Gero)
Hamazazpi hilabete Afrikako bihotzean (1991, Elkar)

Erreferentziak

↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.

Bibliografia

Ezkiaga, Patxi: Iratzederren munduak. - Egan, 1995-2, 69-95
Ezkiaga, Patxi: Iratzeder, sinboloen deia. - Egan, 1996-1, 5-30
Ezkiaga, Patxi: Iratzederren funtsezko poesia. - Egan, 2001-1/2, 39-58

Ikus, gainera

Gernika (aldizkaria)

Kanpo estekak

Datuak: Q3154294
Multimedia: Iratzeder / Q3154294

[1] EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.

[1]