Ресей Олимпиада комитеті
| Ресей Олимпиада комитеті | |
| Олимпийский комитет России | |
 | |
| Мүшелік: |
Халықаралық Олимпиада комитеті |
|---|---|
| Мекенжайы: | |
| Мемлекет: | |
| Басшылары | |
| Ұйым түрі: | |
| Ресми тілі: | |
| Президенті | |
| Ізашары | |
| Құрылды |
29 наурыз 1911 |
| Қайта құрылды |
13 тамыз 1992 |
| olympic.ru | |
Ресей Олимпиада комитеті (РОК; орыс. Олимпийский комитет России)[a] — Ресей атынан қызмет ететін ұлттық Олимпиада комитеті. РОК-қа Халықаралық Олимпиада комитеті 1911 жылдан бергі тарихы бойы бірнеше рет шектеулер салып көрген.
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]1991–2017
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Ресейдің Олимпиада комитетін 1911 жылы Орыс Спортшы Қоғамдарының өкілдері Санкт-Петербургтегі кездесуінде негіздеген болатын. Осы кездері комитеттің мүшелері тұңғыш рет сайланған еді.
Комитеттің тұңғыш президенті Вячеслав Срезневский еді.
1950 жылдан 1992 жылға дейін Ресей Олимпиада комитеті КСРО Олимпиада комитетінің түрінде жұмыс істеді.
1989 жылғы 1 желтоқсандағы Құрылтай жиналысының шешімімен Бүкілресейлік Олимпиада комитеті КСРО Олимпиада комитетінің құрамындағы тәуелсіз қоғамдық ұйым ретінде құрылды. 1992 жылғы 13 тамызда ол ресми түрде Ресей Олимпиада комитеті (РОК) деп аталды. РОК-ті КСРО Олимпиада комитетінің заңды мұрагері ретінде Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) толық және түпкілікті тануы 1992 жылғы қыркүйекте, ХОК-тың 101-сессиясында, орын алды.[1]
2017–2019
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
2017 жылғы 5 желтоқсанда Ресей Олимпиада комитеті мемлекет қаржыландыратын допинг бағдарламасына қатысқаны үшін ХОК тарапынан бүкіл істерінен шеттетілді.[2] Оның 2018 жылы Пхёнчханда өтпек Қысқы Олимпиада ойындарына қатысуы тыйым болды. ХОК президенті Томас Бах «Олимпиада ойындары мен спорттың тұтастығына бұрын-соңды болмаған шабуыл» деген осы бұзақылық үшін РОК 15 миллион АҚШ доллары төлеуге міндеттелді.[3]
Ресей Олимпиада комитетінің президенті қызметін Владимир Путиннің таңдауынша 2018 жылғы мамырда сайланғаннан бері бұрынғы семсерлесуші Станислав Поздняков атқарып келді.[4][5][6] Ол 2022 және 2024 жылдары қайта сайланды.[7]
2019 жылғы 9 желтоқсанда Дүниежүзілік допингке қарсы агенттік (WADA) Ресейдің допингке қарсы агенттігі (РУСАДА) ұсынған деректердің Ресей билігі тарапынан жалған жасалғанын анықтағаннан кейін Ресейді төрт жылға барлық халықаралық спорт түрлерінен шеттетті. Ресей WADA шешіміне қарсы Спорт төрелік сотына (СПТ) апелляциялық шағым түсірді.[8] Спорт төрелік соты Ресейдің WADA-дан ісіне берген апелляциясын қарап, 2020 жылғы 17 желтоқсанда WADA тағайындаған жазаны жеңілдету туралы шешім шығарды. Ресейді спорттық іс-шаралардан шеттетудің орнына, Ресейге Олимпиада ойындарына және басқа да халықаралық іс-шараларға қатысуға мүмкіндік берді, бірақ екі жыл бойы командаға Ресей атауын, туын немесе әнұранын пайдалануға рұқсат бермеді және олар өздерін «Бейтарап спортшы» немесе «Бейтарап команда» ретінде көрсетуі керек болды. Бұл шешім команда униформасында «Ресей» деген жазуды көрсетуге, сондай-ақ киім дизайнында Ресей туының түстерін пайдалануға мүмкіндік бермеді.[9]
2020–2025
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2021 жылғы 19 ақпанда ХОК Ресейдің Ресей Олимпиада комитетінің атауынан шыққан «РОК» аббревиатурасымен жарысатынын жариялады. «Ресей Олимпиада комитеті» деген жазуы бар немесе «ресейлік» сөзі қолданылған командалық киімдерді пайдалануға тыйым салынды. Ресейдің мемлекеттік туы Ресей Олимпиада комитетінің туымен ауыстырылды.[10][11]
2021 жылғы 15 сәуірде Ресей Олимпиада комитеті спортшыларының Ресей туының түстері бейнеленген униформалары таныстырылды.[12][13] ХОК Ресей әнұранының орнына «Катюша» орыс әнін қабылдамай қалды. Оның орнына 2021 жылғы 22 сәуірде Пётр Чайковскийдің №1 фортепианолық концертінің үзіндісі пайдаланылады деп шешілді.[14][15]
2022 жылғы қыркүйекте Ресей Олимпиада комитетінің президенті Станислав Поздняков ресейлік спортшыларды Украинаға басып кірген Ресей үшін күресуге шақырып, спортшылардың мұны істеуден құрмет сезінуі керек екенін айтты.[16][17] Ол былай деді: «Ресей Олимпиада комитетінің тұрғысынан біз, ел азаматтары ретінде, Отанға қызмет етуді құрметті міндет және әрбір азаматтың, соның ішінде ұлттық құрама мүшелерінің құрметті міндеті деп санаймыз».[17] Сол айда синхронды жүзуден Олимпиада чемпионы Анастасия Давыдова соғысқа наразылық білдіріп, Ресей Олимпиада комитетінің бас хатшысы қызметінен кетіп, Дубайға кетті.[18][19]
2023 жылғы 12 қазандағы ХОК мәліметінше, РОК бастапқыда Украина Олимпиада комитетінің қарамағында болған төрт аймақты: Донецк облысын, Луганск облысын, Херсон облысын және Запорожье облысын біржақты түрде өзіне алып алғанын атап өтті; сол кезде Поздняков «мен мұнда ешқандай қиындық көріп тұрған жоқпын» деген болатын.[20][21]
ХОК Украина ҰОК-ның аумақтық тұтастығын бұзғандықтан, Ресей Олимпиялық хартияны бұзды деді және Ресей Олимпиадалық комитетінің мүшелігінің дереу тоқтатылатынын жариялады. ХОК нәтижесінде Ресей Олимпиадалық комитеті Олимпиадалық хартияда анықталғандай Ұлттық Олимпиада комитеті ретінде жұмыс істеуге құқылы емес екенін және Олимпиадалық қозғалыстан ешқандай қаржыландыру ала алмайтынын мәлімдеді. ХОК, сондай-ақ, 2023 жылғы 28 наурыздағы ұстанымы мен ұсыныстарында көрсетілгендей, 2024 жылғы Париж Олимпиада ойындарына қатыспақ Ресей паспорты бар бейтарап спортшылардың әрбірін жеке тексеріп қана сайысқа жібере алатын болды.[20] 2024 жылғы 13 желтоқсанда Спорт министрі Михаил Дегтярёв Ресей Олимпиадалық комитетінің жаңа президенті болып сайланды.[22] 2025 жылғы 10 желтоқсанда Ресей Олимпиадалық комитетінің басшысы лауазымы президенттен төраға болып өзгертілді.[23]
2026–
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]ХОК-тың Ресей Олимпиада комитетіне қойған шектеулері 2026 жылғы 7 шілдеде уақытша алынып тасталды, бұл 2028 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары мен 2028 жылғы Қысқы жасөспірімдер Олимпиадалық ойындарына іріктеу кезеңінің басталуымен тұспа-тұс келді, ХОК пен президенті Кирсти Ковентри Ресей Олимпиада комитеті енді оккупацияланған Украина аумағындағы спорт ұйымдарына басшылық етпейтінін және спортшылар өз үкіметінің әрекеттері үшін жауапты болмауы керектігін айтты.[24][25] Шешімнің бөлігі ретінде ХОК Ресейдің туын, түстерін және әнұранын пайдалану туралы шешім қабылдамады, бірақ ресейлік спортшылар тиісті допингке қарсы талаптарды орындаған жағдайда жарысқа қатыса алады деп талап етті. ХОК сонымен қатар елде іс-шараларды өткізбеу ұстанымын қолдады.[26] РОК төрағасы Михаил Дегтярёв бұл шешімді құптады, ал Украина Сыртқы істер министрлігі оны «алаңдатарлық» деп, басқа елдерді ресейлік спортшылар мен Ресейдің мемлекеттік рәміздеріне тыйым салуды жалғастыруға шақырды.[27] Ұлыбританияның мәдениет хатшысы Лиза Нэнди де ХОК шешімін айыптап, Украинамен ынтымақтастық білдірді.[26]
Басшылары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Төменде РОК-тың белгілі басшыларының кестесі берілді. Президент делінген бұл лауазымның атауы 2025 жылы төраға болып өзгертілді.
| Басшысы | Өкілеттігі |
|---|---|
| Вячеслав Срезневский (Төраға) | 1911–1918 |
| Виталий Смирнов | 1992–2001 |
| Леонид Тягачёв | 2001–2010 |
| Александр Жуков | 2010–2018 |
| Станислав Поздняков | 2018–2024 |
| Михаил Дегтярёв (Төраға; 2025–) | 2024– |
ХОК мүшелері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]| Мүше | Өкілеттігі |
|---|---|
| Виталий Смирнов | 1992–2015 |
| Александр Попов | 2000–2016 |
| Александр Жуков | 2013–2018 |
| Шамиль Тарпищев | 1994– |
| Елена Исинбаева | 2016–2024 |
Ескертпелер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Орысша айтылуы: [ɐlʲɪm⁽ʲ⁾ˈpʲijskʲɪj kəmʲɪˈtʲet rɐˈsʲiɪ]; толық атауы — «Ресей Олимпиада комитеті» бүлкіресейлік қоғамдық бірлестіктер одағы (орыс. Общероссийский союз общественных объединений «Олимпийский комитет России»)
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ НОК СССР: факты и события — Олимпийский комитет России. olympic.ru. Тексерілді, 7 ақпан 2023. Мұрағат көшірмесі 7 ақпанның 2023 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ IOC suspends Russian NOC and creates a path for clean individual athletes to compete in PyeongChang 2018 under the Olympic Flag (ағыл.), Халықаралық Олимпиада комитеті (5 December 2017). Тексерілді 10 желтоқсанның 2017. Мұрағат көшірмесі 24 сәуірдің 2020 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Ingle, Sean. Russia's Olympic Committee suspended by IOC for violations against Ukraine (12 қазан 2023). Тексерілді 16 қаңтардың 2024. Мұрағат көшірмесі 12 қазанның 2023 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Leo Goretti (2022 жылғы мамыр). "The Sporting Sanctions Against Russia: Debunking the Myth of Sport's Neutrality," Istituto Affari Internazionali.
- ↑ Russian Olympic Committee Executive Board. Olympic.ru. Тексерілді, 8 шілде 2023. Мұрағат көшірмесі 27 қыркүйектің 2020 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Russia names new Olympic chief in wake of doping scandals (ағыл.). NBC Sports. (29 мамыр 2018). Тексерілді, 8 шілде 2023. Мұрағат көшірмесі 3 шілденің 2023 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Russian Olympic Committee; Russian Federation (ағыл.). ANOC. Тексерілді, 8 шілде 2023. Мұрағат көшірмесі 4 шілденің 2023 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ "Russia Confirms It Will Appeal 4-Year Olympic Ban" (in en). Time. 2019-12-27. https://time.com/5756077/russia-olympic-ban-appeal/. Мұрағат көшірмесі 27 желтоқсанның 2019 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Dunbar, Graham Russia can't use its name and flag at the next 2 Olympics. Associated Press. (17 желтоқсан 2020). Тексерілді, 17 желтоқсан 2020. Мұрағат көшірмесі 23 желтоқсанның 2021 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Russia's flag banned but national colors on Olympic uniforms. AP News. (14 сәуір 2021).
- ↑ Olympics: Russia to compete under ROC acronym in Tokyo as part of doping sanctions (ағыл.), Reuters (19 February 2021). Тексерілді 20 ақпанның 2021. Мұрағат көшірмесі 20 ақпанның 2021 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ No flag allowed, but Russian colours plastered on uniforms for Tokyo Olympics. CBC Sorts. (15 сәуір 2021). Тексерілді, 26 сәуір 2021. Мұрағат көшірмесі 16 сәуірдің 2021 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Uniforms for "neutral" Russian team at Tokyo 2020 Olympic Games unveiled (ағыл.). www.insidethegames.biz. (15 сәуір 2021). Тексерілді, 24 мамыр 2021. Мұрағат көшірмесі 26 сәуірдің 2021 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Tchaikovsky Selection To Replace Banned Russian Anthem At Tokyo 2020 and Beijing 2022 Olympics (ағыл.) (22 April 2021).
- ↑ Tchaikovsky music approved as replacement for banned Russian national anthem (ағыл.). www.insidethegames.biz. (23 сәуір 2021). Тексерілді, 24 мамыр 2021. Мұрағат көшірмесі 26 сәуірдің 2021 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Russian Sports Minister denies involvement in athlete mobilization (ағыл.). infobae. (13 қазан 2022).
- 1 2 Brown, Christine ROC head Pozdnyakov claims Russian athletes should be honoured to fight in war. Inside the Games. (22 қыркүйек 2022). Тексерілді, 4 шілде 2023. Мұрағат көшірмесі 3 шілденің 2023 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Russian Olympic Committee cut staff by a quarter since Ukraine invasion. Inside the Games. (29 September 2023). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 қаңтар 2024. Тексерілді, 16 қаңтар 2024.
- ↑ Lord, Craig Athletes On The Front Line – Anastasia Davydova, Synchro Star & Secretary General Of Russia Olympic Committee Flees Putin & ROC's War Cry – State Media (ағыл.). StateOfSwimming. (27 қыркүйек 2022). Тексерілді, 16 қаңтар 2024. Мұрағат көшірмесі 16 қаңтардың 2024 Wayback Machine мұрағатында
- 1 2 IOC Executive Board suspends Russian Olympic Committee with immediate effect (ағыл.). Тексерілді, 13 қазан 2023. Мұрағат көшірмесі 20 желтоқсанның 2023 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Russian Olympic Committee accepts members from annexed Ukrainian territories (ағыл.). www.insidethegames.biz. (5 қазан 2023). Тексерілді, 16 қаңтар 2024. Мұрағат көшірмесі 25 желтоқсанның 2023 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Михаил Дегтярев избран новым Президентом ОКР – Олимпийский комитет России. olympic.ru. Тексерілді, 25 қаңтар 2026.
- ↑ Должность руководителя ОКР переименовали с президента на председателя (орыс.). Forbes.ru. Тексерілді, 25 қаңтар 2026. Мұрағат көшірмесі 20 желтоқсанның 2025 Wayback Machine мұрағатында
- ↑ IOC provisionally lifts suspension of Russian Olympic Committee – Recommendations to IFs with regard to Russian athletes’ participation no longer applicable (ағыл.). International Olympic Committee. (7 шілде 2026). Тексерілді, 8 шілде 2026.
- ↑ Ingle, Sean IOC lifts suspension and paves way for Russia to compete at LA 2028 Olympics (ағыл.). The Guardian. (7 шілде 2026). Тексерілді, 8 шілде 2026.
- 1 2 Rostance, Tom Russia could compete at LA 2028 Olympics (ағыл.). BBC Sport. (7 шілде 2026). Тексерілді, 8 шілде 2026.
- ↑ IOC lifts Russia suspension, athletes to return to international competitions. Reuters. (7 шілде 2026). Тексерілді, 8 шілде 2026.
