Hamina
60°34′N 27°11′E/60,566667 27,183333
 Panorama Starej Haminy z widocznym planem miasta na rzucie ośmioboku | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Region | |||||
| Podregion | |||||
| Prowincja (stara) | |||||
| Data założenia |
XIV w. | ||||
| Prawa miejskie |
1653 | ||||
| Zarządzający |
Ilari Soosalu | ||||
| Powierzchnia |
610 km² | ||||
| Wysokość |
5 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2018) |
| ||||
| • liczba ludności |
20 286 | ||||
| • gęstość |
33,3 os./km² | ||||
Położenie na mapie Finlandii  | |||||
| 60°34′N 27°11′E/60,566667 27,183333 | |||||
| Strona internetowa | |||||
Hamina (szw. Fredrikshamn) – miasto w południowo-wschodniej Finlandii, w regionie Kymenlaakso (dawniej prowincja Finlandia Południowa), nad Zatoką Fińską, ok. 150 km na wschód od Helsinek. Miasto w 2023 r. liczyło 19 529 mieszkańców[1].
Na terenie miasta znajduje się port Hamina-Kotka.
Historia
[edytuj | edytuj kod]
Początki osadnictwa na terenie dzisiejszej Haminy sięgają XIV wieku, kiedy to w regionie funkcjonowała osada handlowa oraz kościół parafialny. W 1653 roku miejscowość, nosząca wówczas nazwę Vehkalahti, otrzymała prawa miejskie z inicjatywy gubernatora generalnego Finlandii, hrabiego Pera Brahe Młodszego. Rozwój miasta został zahamowany przez zniszczenia wojenne w trakcie Wielkiej Wojny Północnej (1700–1721).
Kluczowy moment w historii urbanistycznej miasta nastąpił po traktacie w Nystad (1721), w wyniku którego Szwecja utraciła na rzecz Rosji twierdzę w Wyborgu. Wymusiło to konieczność budowy nowego ośrodka obronno-handlowego, który zabezpieczałby wschodnią granicę królestwa. W 1723 roku miasto przemianowano na Fredrikshamn (na cześć króla Szwecji Fryderyka I), a generał Axel von Löwen opracował plan nowej fortyfikacji-miasta, wzorowanym na renesansowych koncepcjach miasta idealnego oraz włoskiej twierdzy Palmanova.
W wyniku wojny rosyjsko-szwedzkiej (tzw. wojny kapeluszowej) i zawartego po niej pokoju w Åbo (dzisiejszym Turku) w 1743 roku, miasto przeszło pod panowanie Imperium Rosyjskiego. Hamina stała się częścią tzw. Starej Finlandii (terenów przyłączonych do Rosji wcześniej niż reszta kraju). Władze rosyjskie kontynuowały rozbudowę fortyfikacji[2], modernizując je pod nadzorem generała Aleksandra Suworowa pod koniec XVIII wieku, co miało na celu wzmocnienie obrony Petersburga od strony północno-zachodniej.
W 1809 roku miasto stało się areną wydarzenia o znaczeniu międzynarodowym. 17 września podpisano tu traktat pokojowy (tzw. Pokój we Fredrikshamn) kończący wojnę fińską, na mocy którego Szwecja zrzekła się Finlandii na rzecz Rosji. Doprowadziło to do utworzenia autonomicznego Wielkiego Księstwa Finlandii. Po przesunięciu granicy państwowej na zachód, militarna rola Haminy jako twierdzy granicznej zmalała.
W XIX wieku miasto przekształciło się w ośrodek edukacji wojskowej. W 1819 roku utworzono tu Fiński Korpus Kadetów, który funkcjonował do 1903 roku, kształcąc elity oficerskie (w tym Carla Gustafa Mannerheima). W 1821 roku miasto ucierpiało w wyniku pożaru, a jego odbudowa, prowadzona m.in. według planów Carla Ludviga Engela, nadała zabudowie styl neoklasycystyczny. Po uzyskaniu przez Finlandię niepodległości w 1917 roku, Hamina utrzymała charakter garnizonowy. Od 1920 roku w mieście funkcjonuje Szkoła Oficerów Rezerwy (Reserviupseerikoulu), stanowiąca do dziś istotny element tożsamości miasta.
Układ urbanistyczny miasta
[edytuj | edytuj kod]Hamina wyróżnia się nietypowym układem urbanistycznym - reprezentuje unikalny w krajach nordyckich, a nawet w skali światowej układ promienisto-koncentryczny, wpisany w ramy gwieździstego miasta-twierdzy. Plan miasta opiera się na oktagonalnym (ośmiobocznym) kształcie, gdzie z centralnie ulokowanego placu, który obecnie nosi nazwę Rynku Ratuszowego ulice (jest ich także osiem) rozchodzą się promieniście ku zewnętrznym pierścieniom fortyfikacji bastionowych. Promieniste ulice połączone są dwiema ulicami obwodowymi (biegnącymi po okręgu), co razem tworzy strukturę przypominającą pajęczynę. Jest to realizacja renesansowej idei Miasta Idealnego, łączącej estetyczną harmonię z funkcjonalnością architektury militarnej[3][4][5].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Do dzisiaj w obrębie Starego Miasta (Vanha Hamina) zachowało się bardzo wiele ciekawych zabytków, co w skali tak niewielkiego miasta stanowi unikatowy przypadek w skali kraju. Do najważniejszych można zaliczyć Ratusz z końca XVIII w. stojący pośrodku Placu Ratuszowego, neoklasycystyczną Cerkiew św. Piotra i Pawła z 1837 roku, XIX- wieczny Kościół św. Jana oraz średniowieczny Kościół Panny Maryi, którego obecna forma po pożarze pochodzi z XIX wieku (jest najstarszym zachowanym budynkiem miasta i całego regionu Kymenlaakso). W dobrym stanie do naszych czasów przetrwały także liczne umocnienia militarne Haminy (bastiony, budynki wojskowe, Akademia Oficerów Rezerwy) stanowiące dawniej zewnętrzną granicę miasta, a dzisiaj są uznawane za umowne rozgraniczenie starej części od reszty miasta.
Projekt miejski ,,Świat Flag"
[edytuj | edytuj kod]W ramach strategii promocyjnej i turystycznej, władze Haminy realizują długofalowy projekt urbanistyczny o nazwie „Świat Flag” (fiń. Lippumaailma). Koncepcja ta wykorzystuje tradycje militarne miasta oraz jego historyczną rolę jako miejsca spotkań kultur (szwedzkiej, rosyjskiej i fińskiej) do stworzenia w przestrzeni publicznej otwartego muzeum weksylologii. Projekt zakładał przekształcenie terenów parkowych w strefy tematyczne prezentujące flagi państwowe, historyczne i regionalne.
Centralnym elementem projektu jest Wielka Flaga (Suurlippu), wzniesiona dla uczczenia stulecia niepodległości Finlandii (projekt Suomi 100). W 2018 roku na cyplu Lepikönranta nad Zatoką Fińską odsłonięto maszt o wysokości 100 metrów - na 100-lecie suwerenności, który jest najwyższą tego typu konstrukcją w Finlandii. Na maszcie eksponowana jest flaga narodowa o powierzchni 366 m² (wymiary 27 × 16,5 m), widoczna z dużej odległości zarówno od strony lądu, jak i morza. Wokół masztu wytyczono plac widokowy (Suurlipun aukio).
Oprócz głównego masztu, w ścisłym centrum miasta wyznaczono szlaki tematyczne z mniejszymi masztami, zlokalizowane w historycznych parkach:
- Droga Flagi Fińskiej (Suomen lipun tie) – zlokalizowana w parku przy Szkole Oficerów Rezerwy (ul. Kadettikoulunkatu). Aleja pełni funkcję edukacyjną, prezentując ewolucję symboli państwowych na ziemiach fińskich. Ekspozycja obejmuje flagi historycznych mocarstw (Szwecji i Imperium Rosyjskiego), pierwsze flagi niepodległej Finlandii (m.in. „flagę lwa”) oraz niezrealizowane projekty konkursowe z 1918 roku. Szlak zamykają współczesne flagi organizacji międzynarodowych: Unii Europejskiej oraz ONZ.
Droga Flagi Fińskiej - jeden z parków flagowych położony przy Szkole Oficerów Rezerwy - Park Wieży Flagowej (Lipputornin puisto) – usytuowany przy dawnym bastionie Helsinki (ul. Kaivokatu), w sąsiedztwie Rynku Handlowego. Ta strefa poświęcona jest współpracy regionalnej. Eksponowane są tu flagi państw nordyckich (Szwecji, Norwegii, Danii, Islandii) i bałtyckich (Estonii, Łotwy, Litwy). Zestawienie to uzupełniają rzadziej spotykane flagi terytoriów autonomicznych (Wysp Alandzkich, Wysp Owczych, Grenlandii) oraz flaga Saamów[6].
.jpg)
Projekt Lippumaailma ma na celu umocnienie wizerunku Haminy jako międzynarodowego miasta spotkań oraz ośrodka kultywującego symbolikę narodową.
Galeria
[edytuj | edytuj kod]
Rynek Centralny i Ratusz
Cerkiew św. Piotra i Pawła
Dzwonnica cerkiewna
Kościół św. Jana
Kościół Najświętszej Panny Maryi
Wieża Flagowa (Lipputorni)
XVIII-wieczna wartownia Bramy Wyborskiej
Ulica Mannerheimintie i wartownia dawnej Bramy Lappeenranckiej
Wartownia Bramy Morskiej
Muzeum Miasta Hamina
Dom Burmistrza
Główny budynek Szkoły Oficerów Rezerwy
Neogotycka studnia w Parku Oficerskim
Park Letni
Dom narodzin Hugo Simberga
.jpg)
Współpraca
[edytuj | edytuj kod]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Preliminary population structure by Month, Area, Sex, Age and Information [online], PxWeb [dostęp 2024-02-06] (ang.).
- ↑ Haminan linnoitus, Hamina [online], museovirastorestauroi.nba.fi [dostęp 2026-01-03].
- ↑ Hamina history [online], Haminan kaupunki [dostęp 2026-01-03] (ang.).
- ↑ Historical Hamina [online], Visit Kotka-Hamina, 8 kwietnia 2022 [dostęp 2026-01-03] (ang.).
- ↑ RKY ι Objekt [online], www.kulturmiljo.fi [dostęp 2026-01-03].
- ↑ Hamina Monumental Finnish Flag and Flag Square [online], Haminan kaupunki [dostęp 2026-01-03] (ang.).
