54. ceremonia wręczenia Oscarów

54. ceremonia wręczenia Oscarów

Statuetka Oscara
Data	29 marca 1982
Miejsce	Dorothy Chandler Pavilion, Los Angeles
Prowadzenie	Johnny Carson
Producent	Howard W. Koch
Reżyser	Marty Pasetta
Czas trwania	3 godziny, 22 minuty
Stacja telewizyjna	ABC
Nawigacja
◄ 53. 55. ►

54. ceremonia wręczenia Oscarów – 54. ceremonia wręczenia Nagród Akademii Filmowej (Oscarów), nagród filmowych przyznawanych przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS). Odbyła się 29 marca 1982 w Dorothy Chandler Pavilion w Los Angeles. Wręczono podczas niej nagrody w 22 kategoriach, honorujące filmy, których premiera odbyła się w 1981, a także cztery pozakonkursowe nagrody specjalne. Poprowadził ją Johnny Carson. Była w Stanach Zjednoczonych transmitowana na żywo przez kanał telewizyjny ABC, a jej oglądalność wyniosła około 46,245 milionów widzów. W edycji została utworzona nowa kategoria, najlepsza charakteryzacja.

Nominacje zostały ogłoszone 11 lutego 1982. Najwięcej (12) otrzymał ich film Czerwoni. Podczas ceremonii najwięcej nagród (po 4) zdobyły filmy Poszukiwacze zaginionej Arki i Rydwany ognia, przy czym pierwszy z nich otrzymał dodatkowo nagrodę specjalną, zaś drugi triumfował w kategorii najlepszy film.

Laureaci i nominowani

Kategorie konkursowe

David Puttnam, laureat w kategorii najlepszy film

Warren Beatty, laureat w kategorii najlepsza reżyseria

Henry Fonda, laureat w kategorii najlepszy aktor pierwszoplanowy

Katharine Hepburn, laureatka w kategorii najlepsza aktorka pierwszoplanowa

John Gielgud, laureat w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy

Maureen Stapleton, laureatka w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa

Ernest Thompson, laureat w kategorii najlepszy scenariusz oparty na materiale z innego medium

Marvin Hier, współlaureat w kategorii najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny

Vangelis, laureat w kategorii najlepsza muzyka oryginalna

Burt Bacharach, współlaureat w kategorii najlepsza piosenka oryginalna

Nominacje zostały ogłoszone 11 lutego 1982 przez prezes Akademii, Fay Kanin, i aktora Lloyda Bridgesa. Film Czerwoni otrzymał ich 12, co było największą liczbą nominacji dla jednego filmu od czasu 13 nominacji dla Kto się boi Virginii Woolf? podczas 39. edycji w 1967. Za sprawą Czerwonych Warren Beatty po raz drugi w karierze otrzymał za jeden film nominacje za produkcję, reżyserię, scenariusz i występ aktorski. Uprzednio dokonał tego za sprawą filmu Niebiosa mogą zaczekać podczas 51. edycji w 1979 i pozostaje jedyną osobą w historii, której udało się to przynajmniej raz. Katharine Hepburn została nominowana po raz 12. w karierze, dzięki czemu polepszyła swój rekord jako najczęściej nominowanej w kategoriach aktorskich osoby w historii Oscarów. Henry Fonda otrzymał nominację w kategorii najlepszy aktor pierwszoplanowy, w której uprzednio był nominowany w 13. edycji w 1941. Tym samym ustanowił rekord najdłuższego odstępu między dwoma kolejnymi aktorskimi nominacjami w historii Oscarów (41 lata). Jego wynik przebił o rok dopiero Judd Hirsch w 2023.

Podczas ceremonii najwięcej nagród (po 4) zdobyły filmy Poszukiwacze zaginionej Arki i Rydwany ognia. Pierwszy z nich otrzymał dodatkowo pozakonkursową nagrodę za osiągnięcie specjalne. Nad złotym stawem jako piąty film w historii został uhonorowany w obu kategoriach aktorskich za role pierwszoplanowe. Hepburn wygrała w kategorii najlepsza aktorka pierwszoplanowa po raz czwarty karierze, dzięki czemu pozostaje jedyną w historii osobą nagrodzoną czterema aktorskimi Oscarami. Dodatkowo ustanowiła rekord jako osoba z najdłuższym odstępem między pierwszym a ostatnim Oscarem w karierze (biorąc pod uwagę wszystkie kategorie) – pierwszego wygrała 48 lat wcześniej, podczas 6. ceremonii w 1934.

Lista laureatów (pogrubioną czcionką) i nominowanych

Najlepszy film	Najlepsza reżyseria
Rydwany ognia – David Puttnam Atlantic City – Denis Héroux i John Kemeny Czerwoni – Warren Beatty Nad złotym stawem – Bruce Gilbert Poszukiwacze zaginionej Arki – Frank Marshall	Warren Beatty – Czerwoni Hugh Hudson – Rydwany ognia Louis Malle – Atlantic City Mark Rydell – Nad złotym stawem Steven Spielberg – Poszukiwacze zaginionej Arki
Najlepszy aktor pierwszoplanowy	Najlepsza aktorka pierwszoplanowa
Henry Fonda – Nad złotym stawem jako Norman Thayer Jr. Warren Beatty – Czerwoni jako John „Jack” Reed Burt Lancaster – Atlantic City jako Lou Dudley Moore – Artur jako Arthur Bach Paul Newman – Bez złych intencji jako Michael Gallagher	Katharine Hepburn – Nad złotym stawem jako Ethel Thayer Diane Keaton – Czerwoni jako Louise Bryant Marsha Mason – Tylko gdy się śmieję jako Georgia Susan Sarandon – Atlantic City jako Sally Meryl Streep – Kochanica Francuza jako Sarah Woodruff / Anna
Najlepszy aktor drugoplanowy	Najlepsza aktorka drugoplanowa
John Gielgud – Artur jako Hobson James Coco – Tylko gdy się śmieję jako Jimmy Perry Ian Holm – Rydwany ognia jako Sam Mussabini Jack Nicholson – Czerwoni jako Eugene O’Neill Howard E. Rollins Jr. – Ragtime jako Coalhouse Walker Jr.	Maureen Stapleton – Czerwoni jako Emma Goldman Melinda Dillon – Bez złych intencji jako Teresa Jane Fonda – Nad złotym stawem jako Chelsea Thayer Wayne Joan Hackett – Tylko gdy się śmieję jako Toby Landau Elizabeth McGovern – Ragtime jako Evelyn Nesbit
Najlepszy scenariusz napisany bezpośrednio na ekran	Najlepszy scenariusz oparty na materiale z innego medium
Rydwany ognia – Colin Welland Artur – Steve Gordon Atlantic City – John Guare Bez złych intencji – Kurt Luedtke Czerwoni – Warren Beatty i Trevor Griffiths	Nad złotym stawem – Ernest Thompson Grosz z nieba – Dennis Potter Kochanica Francuza – Harold Pinter Książę wielkiego miasta – Jay Presson Allen i Sidney Lumet Ragtime – Michael Weller
Najlepszy film nieanglojęzyczny	Najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny
Mefisto (Węgry) Człowiek z żelaza (Polska) Doro no Kawa (Japonia) Łódź jest pełna (Szwajcaria) Trzej bracia (Włochy)	Ludobójstwo – Arnold Schwartzman i rabin Marvin Hier Against Wind and Tide: A Cuban Odyssey – Suzanne Bauman, Paul Neshamkin i Jim Burroughs Brooklyn Bridge – Ken Burns Eight Minutes to Midnight: A Portrait of Dr. Helen Caldicott – Mary Benjamin, Susanne Simpson i Boyd Estus El Salvador: Another Vietnam – Glenn Silber i Tetê Vasconcellos
Najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny	Najlepszy krótkometrażowy film aktorski
Close Harmony – Nigel Noble Americas in Transition – Obie Benz Journey for Survival – Dick Young See What I Say – Linda Chapman, Pam LeBlanc i Freddi Stevens Urge to Build – Roland Hallé i John Hoover	Violet – Paul Kemp i Shelley Levinson Couples and Robbers – Christine Oestreicher First Winter – John N. Smith
Najlepszy krótkometrażowy film animowany	Najlepsza muzyka oryginalna
Crac – Frédéric Back The Creation – Will Vinton The Tender Tale of Cinderella Penguin – Janet Perlman	Rydwany ognia – Vangelis Nad złotym stawem – Dave Grusin Pogromca smoków – Alex North Poszukiwacze zaginionej Arki – John Williams Ragtime – Randy Newman
Najlepsza piosenka oryginalna	Najlepsza scenografia
„Arthur’s Theme (Best That You Can Do)” (Artur) – muzyka: Burt Bacharach; tekst: Carole Bayer Sager, Christopher Cross i Peter Allen „Endless Love” (Niekończąca się miłość) – muzyka i tekst: Lionel Richie „The First Time It Happens” (Muppety na tropie) – muzyka i tekst: Joe Raposo „For Your Eyes Only” (Tylko dla twoich oczu) – muzyka: Bill Conti; tekst: Mick Leeson „One More Hour” (Ragtime) – muzyka i tekst: Randy Newman	Poszukiwacze zaginionej Arki – scenografia: Norman Reynolds i Leslie Dilley; dekoracja wnętrz: Michael Ford Czerwoni – scenografia: Richard Sylbert; dekoracja wnętrz: Michael Seirton Kochanica Francuza – scenografia: Assheton Gorton; dekoracja wnętrz: Ann Mollo Ragtime – scenografia: John Graysmark, Patrizia von Brandenstein i Anthony Reading; dekoracja wnętrz: George DeTitta Sr., George DeTitta Jr. i Peter Howitt Wrota niebios – scenografia: Tambi Larsen; dekoracja wnętrz: Jim Berkey
Najlepsze zdjęcia	Najlepsze kostiumy
Czerwoni – Vittorio Storaro Excalibur – Alex Thomson Nad złotym stawem – Billy Williams Poszukiwacze zaginionej Arki – Douglas Slocombe Ragtime – Miroslav Ondříček	Rydwany ognia – Milena Canonero Czerwoni – Shirley Russell Grosz z nieba – Bob Mackie Kochanica Francuza – Tom Rand Ragtime – Anna Hill Johnstone
Najlepszy montaż	Najlepsza charakteryzacja
Poszukiwacze zaginionej Arki – Michael Kahn Czerwoni – Dede Allen i Craig McKay Kochanica Francuza – John Bloom Nad złotym stawem – Robert L. Wolfe Rydwany ognia – Terry Rawlings	Amerykański wilkołak w Londynie – Rick Baker Serce robota – Stan Winston
Najlepszy dźwięk	Najlepsze efekty specjalne
Poszukiwacze zaginionej Arki – Bill Varney, Steve Maslow, Gregg Landaker i Roy Charman Czerwoni – Dick Vorisek, Tom Fleischman i Simon Kaye Grosz z nieba – Michael J. Kohut, Jay M. Harding, Richard Tyler i Al Overton Nad złotym stawem – Richard Portman i David Ronne Odległy ląd – John K. Wilkinson, Robert W. Glass Jr., Robert M. Thirlwell i Robin Gregory	Poszukiwacze zaginionej Arki – Richard Edlund, Kit West, Bruce Nicholson i Joe Johnston Pogromca smoków – Dennis Muren, Phil Tippett, Ken Ralston i Brian Johnson

Nagrody specjalne

Barbara Stanwyck, laureatka nagrody honorowej

Albert R. Broccoli, laureat Nagrody im. Irvinga G. Thalberga

Danny Kaye, laureat Nagrody za działalność humanitarną im. Jeana Hersholta

Nagroda honorowa

• Barbara Stanwyck – „za niezwykłą kreatywność i wyjątkowy wkład w sztukę aktorstwa ekranowego”

Nagroda im. Irvinga G. Thalberga

• Albert R. Broccoli

Nagroda za działalność humanitarną im. Jeana Hersholta

• Danny Kaye

Nagroda Akademii za osiągnięcie specjalne (montaż efektów dźwiękowych)

• Poszukiwacze zaginionej Arki – Ben Burtt i Richard L. Anderson

Statystyki

Filmy z co najmniej dwiema nagrodami

Nagrody	Film
4	Poszukiwacze zaginionej Arki
	Rydwany ognia
3	Czerwoni
	Nad złotym stawem
2	Artur

Filmy z co najmniej dwiema nominacjami

Nominacje	Film
12	Czerwoni
10	Nad złotym stawem
8	Poszukiwacze zaginionej Arki
	Ragtime
7	Rydwany ognia
5	Atlantic City
	Kochanica Francuza
4	Artur
3	Bez złych intencji
	Grosz z nieba
	Tylko gdy się śmieję
2	Pogromca smoków

Przebieg

Prezenterzy

Prezenterzy podczas ceremonii (w kolejności chronologicznej)

Prezenterzy	Rola
Fay Kanin	przemowa powitalna
Timothy Hutton	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa
Karen Allen Howard E. Rollins Jr.	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza scenografia
Kim Hunter Vincent Price	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza charakteryzacja
Roger Moore	wręczenie Nagrody im. Irvinga G. Thalberga
William Hurt Kathleen Turner	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza muzyka oryginalna
Morgan Fairchild Robert Hays	wręczenie nagrody w kategorii najlepsze kostiumy
Dan Aykroyd	wręczenie nagrody w kategorii najlepsze efekty specjalne
Richard Benjamin Paula Prentiss	wręczenie nagród w kategoriach najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny i najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny
Paul Williams Debra Winger	wręczenie nagród w kategoriach najlepszy krótkometrażowy film animowany i najlepszy krótkometrażowy film aktorski
Chevy Chase Rachel Ward	wręczenie nagrody w kategorii najlepsze zdjęcia
John Travolta	wręczenie nagrody honorowej
Christopher Atkins Kristy McNichol	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy dźwięk
Ornella Muti Jack Valenti	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny
Ursula Andress Harry Hamlin	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy montaż
Bette Midler	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza piosenka oryginalna
Gregory Peck	wręczenie Nagrody za działalność humanitarną im. Jeana Hersholta
Carol Burnett Joel Grey	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy
Jack Lemmon Walter Matthau	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza reżyseria
Jerzy Kosiński	wręczenie nagród w kategoriach najlepszy scenariusz napisany bezpośrednio na ekran i najlepszy scenariusz oparty na materiale z innego medium
Jon Voight	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza aktorka pierwszoplanowa
Sissy Spacek	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy aktor pierwszoplanowy
Loretta Young	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy film

Występy muzyczne

Występy muzyczne podczas ceremonii (w kolejności chronologicznej)

Wykonawcy	Utwory
Kermit Żaba Panna Piggy	„The First Time It Happens”
Sheena Easton Richard Kiel Harold Sakata	„For Your Eyes Only”
Liberace	medley nominowanej muzyki filmowej
Lionel Richie Diana Ross	„Endless Love”
John Schneider	„One More Hour”
Debbie Allen Gregory Hines	hołd taneczny dla Harry’ego Warren
Christopher Cross	„Arthur’s Theme (Best That You Can Do)”
chór	„That’s Entertainment!”

Ceremonia

Johnny Carson, prowadzący ceremonii

16 listopada 1981 Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS) poinformowała, że producentem najbliższej ceremonii Oscarów będzie, po raz pierwszy w karierze, Melvin Frank. 12 stycznia 1982 ogłosiła, że poprowadzi ją, po raz czwarty z rzędu, Johnny Carson. 13 stycznia 1982 poinformowała, że ze względu na niedostateczną liczbę zgłoszeń w edycji nie zostaną utworzone kategorie najlepsze piosenki i ich adaptacja oraz najlepsza muzyka adaptowana. 18 stycznia 1982 ogłosiła, że po raz jedenasty z rzędu ceremonię wyreżyseruje Marty Pasetta. 17 lutego 1982 poinformowała, że ze względu na hospitalizację Frank zostanie zastąpiony w roli producenta gali przez Howarda W. Kocha. Koch zdradził, że zachowa wszystkie artystyczne decyzje podjęte uprzednio przez Franka.

16 grudnia 1981 Akademia poinformowała o przegłosowaniu przez swoich przewodniczących decyzji o utworzeniu w edycji nowej kategorii konkursowej, najlepsza charakteryzacja. Uprzednio charakteryzatorzy zostali dwukrotnie uhonorowani nagrodami specjalnymi. Regulamin wskazał, że kategoria będzie nadzorowana przez komitet złożony z charakteryzatorów, fryzjerów, scenografów, operatorów filmowych i innych ekspertów. Komitet miał rozważać siedem filmów, które otrzymały najwięcej głosów, a następnie wskazywać maksymalnie trzy nominowane pozycje.

Odbiór

Według danych Nielsen Media Research, transmisja ceremonii w Stanach Zjednoczonych na ABC odnotowała oglądalność na poziomie 46,245 miliona widzów w 27,384 milionach gospodarstw domowych, co stanowiło wzrost o 16% w porównaniu z poprzednim rokiem. Miała udział w rynku na poziomie 33,6, co reprezentowało 53% widowni oglądającej wówczas telewizję.

Janet Maslin z gazety „The New York Times” oceniła: „W dużej mierze dzięki pomysłowości głosujących z Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej poniedziałkowa gala wręczenia Oscarów była najbardziej emocjonująca od lat. Choć sama ceremonia normalnie nie przebiega zbyt szybko i spektakularnie, co z pewnością miało miejsce w tym roku, wciąż może nabrać życia, jeśli głosowanie przybierze wystarczająco nietypowy obrót”. Thomas Sabulis z „St. Petersburg Times” wyraził opinię: „Gala wręczenia Oscarów była całkiem niezłym produktem telewizyjnym. Na szczęście przemówienia były krótkie i zwięzłe”. Scott Cain z „The Atlanta Constitution” napisał: „Akademia systematycznie zwiększała liczbę popisowych utworów. Te numery muzyczne sprawdziły się w tym roku znakomicie, a program, trwający 3,5 godziny, był stosunkowo bezproblemowy”. Harold Schindler z „The Salt Lake Tribune” scharakteryzował galę jako „trzyipółgodzinny maraton, który momentami błyszczał, momentami słabł, a w którym wystąpiła jedna z najbardziej nierównych obsad w historii programu”. Patrick Taggart z „Austin American-Statesman” napisał: „Niezależnie od tego, czy w przyszłości nagrody będą traktowane poważniej, ceremonia w ostatni poniedziałek wieczorem z pewnością miała w sobie ponury nastrój, jaki kojarzy się z poważnymi wydarzeniami”. Desmond Ryan z „The Philadelphia Inquirer” ocenił, że z powodu nieobecności wielu laureatów „i tak już nudny wieczór przerodził się w długie okresy nudy”.

Ceremonia została nominowana do nagród Primetime Emmy w kategoriach: najlepsza reżyseria specjalnego programu rozrywkowego, najlepsze osiągnięcie w choreografii oraz najlepsza scenografia w programie rozrywkowym lub muzycznym. Ostatecznie triumfowała w trzeciej z nich.

Zobacz też

• Filmy zgłoszone do rywalizacji o 54. rozdanie Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego
• 35. ceremonia wręczenia nagród Brytyjskiej Akademii Filmowej
• 39. ceremonia wręczenia Złotych Globów

Bibliografia

• Robert Osborne: 85 Years of the Oscar: The Complete History of the Academy Awards. Nowy Jork: Abbeville Publishing Group, 2013. ISBN 978-0-7892-1142-2. OCLC 856879222. (ang.).
• Mason Wiley, Damien Bona: Inside Oscar: The Unofficial History of the Academy Awards. Nowy Jork: Ballantine Books, 1996. OCLC 779680732. (ang.).

Linki zewnętrzne

• Strona internetowa Oscarów (ang.)
• 54. edycja Oscarów w bazie IMDb (ang.)
• 54. edycja Oscarów w bazie Filmweb
• 54. ceremonia wręczenia Oscarów w bazie IMDb (ang.)
• Nagrania z ceremonii na kanale Oscarów w serwisie YouTube